Wetsanalyse

Maak wet- en regelgeving begrijpelijk, toetsbaar en uitvoerbaar

Wet- en regelgeving is overal – zowel buiten de organisatie (zoals wetten en beleidsregels) als van binnen. In onze sterk gereguleerde wereld is het een uitdaging om steeds aan alle regels te voldoen.

Wetsanalyse biedt hiervoor de oplossing. Door complexe wet- en regelgeving om te zetten in een logisch formeel model, worden wetten begrijpelijk en toepasbaar voor zowel mensen als computers. Zo kunt u de impact van wetswijzigingen vooraf analyseren en inzicht krijgen in de nalevings- en complianceverplichtingen van uw organisatie.

Over Wetsanalyse

Wetsanalyse op basis van het Juridisch Referentie Model (JRM) is de discipline die zich richt op het ontrafelen, structureren en begrijpen van de momenteel complexe structuur en inhoud van wetgeving. Het is een methode voor het analyseren van wetgeving door de componenten ervan te identificeren, definiëren en annoteren – componenten zoals rechtssubjecten (de betrokken partijen) of rechtsfeiten (gebeurtenissen die de situatie van die partijen beïnvloeden).

Het JRM is het onderliggende juridische model dat bepaalt welke elementen moeten worden geïdentificeerd en hoe deze in een juridische analyse moeten worden gemodelleerd. Met behulp van het JRM transformeren we wetgeving naar een gestructureerde, logische en begrijpelijke vorm. Daardoor wordt wetgeving transparanter, toegankelijker en duidelijker voor zowel juristen als burgers.

Juridische elementen van het JRM

Een aantal cruciale verbeteringen van het JRM ten opzichte van het Juridisch Analyseschema (JAS) dat in het boek ‘Wetsanalyse – voor een werkbare uitvoering van wetgeving met ICT’ boek is gepresenteerd, zijn:

de introductie van het onderscheid tussen objectief en subjectief recht,

het juridische scenario met zijn onderliggende juridische aktes,

de impact van het juridisch relevant feit (JRF) op de verschillende juridische elementen van het JRM.

Benieuwd naar alle veranderingen? Klik hier

Wat is Wetsanalyse?

Waarom is er Wetsanalyse?

Hoe ziet Wetsanalyse er uit?

Wanneer is Wetsanalyse interessant voor u?

Welke expertise is nodig voor Wetsanalyse?

Wat is ervoor nodig om Wetsanalyse uit te voeren?

Aan de slag met Wetsanalyse

Tooling, training, artikelen en meer

Gratis kennismakingsgesprek met onze executive consultants

In dit éénuursgesprek bespreekt u met onze executive consultants hoe Wetsanalyse kan helpen om de naleving, het inzicht en de efficiency van uw organisatie te verbeteren, en plant u samen eventuele mogelijke vervolgstappen.

Plan gesprek

Wetsanalyse in iKnow

Met iKnow brengt u Wetsanalyse tot leven. De toolsuite ondersteunt het modelleren volgens de principes van CogNIAM en helpt om gegevens, regels en processen uit wet- en regelgeving efficiënt vast te leggen. iKnow borgt zowel het juridische model als het kennismodel en maakt de resultaten direct toepasbaar binnen uw organisatie.

Wetsanalyse workshops

Selecteer een workshop voor meer informatie

Wetsanalyse (i.s.m. OU)

Maak kennis met Wetsanalyse en leer hoe je wetgeving structureert en analyseert.

Wetsanalyse in de praktijk

Krijg de kennis en ervaring die nodig is om in de praktijk met Wetsanalyse aan de slag te gaan met JRM 2.0.

Wetsanalyse met MiKnow

Online cursus over Wetsanalyse binnenkort beschikbaar!

MiKnow is een online platform dat het leren op eigen tempo combineert met directe feedback van experts en persoonlijke begeleiding – dit biedt een echte blended learning ervaring. Het is een perfect alternatief voor traditionele workshops voor individuele deelnemers, of een flexibele aanvulling voor teams.

Een MiKnow-cursus over Wetsanalyse komt binnenkort beschikbaar!
Deze cursus bestaat uit video’s, podcasts, tekstuele uitleg en veel oefeningen.

Bekijk de video om een beter beeld te krijgen van de inhoud van de cursus.
In deze video leggen we uit hoe Wetsanalyse helpt om de impliciete logica in wetgeving expliciet te maken.

Meer over CogNIAM

CogNIAM vormt de kern van alle PNA-activiteiten. Het is een methode voor kennismodellering die processen (BPMN), regels (DMN), data (FBM) en semantiek integraal benadert in plaats van afzonderlijk. CogNIAM vormt tevens de basis van het Juridisch Referentie Model (JRM) dat ten grondslag ligt aan doorontwikkeling van Wetsanalyse. Het bepaalt de kernaspecten van de juridische kennisontleding: de juridische processen, de regels die deze aansturen (afleidingsregels), de gegevens die daarbij een rol spelen (juridisch relevante feiten) en hun definities (ook aangeduid als de semantiek).

Meer informatie?

Neem contact op met

Bas van de Laar

Artikel

Doorontwikkelingen en voortschrijdend inzicht in Wetsanalyse

Presentatie iKnow-dag 2023 JohnB

Dit artikel gaat in op de recente ontwikkelingen en inzichten binnen Wetsanalyse.

Artikel

Brug tussen wetgeving en ICT

Wetsanalyse verbindt juristen met technici en kennismodelleurs.

Artikel

Wetgeving ontleden kan rare dingen voorkomen

Wetgevers en softwareontwikkelaars spreken niet dezelfde taal.

Animatie

Wendbare wetsuitvoering

Wat is Wetsanalyse?

Wetsanalyse is de systematische en volledige ontleding van een rechtsbron. Zo expliciteert Wetsanalyse de structuur en inhoud van wet- en regelgeving in een gestandaardiseerd en volledig juridisch model, met volledige herleidbaarheid naar de bron. Wetsanalyse is gebaseerd op CogNIAM en gebruikt diens principes om gegevens, (afleidings) regels en processen uit wet- en regelgeving op een samenhangende manier te modelleren. Het resultaat van deze analyse – het juridisch model – kan vervolgens worden omgezet in een kennismodel dat volledig en zuiver uitgevoerd en getest kan worden door informatiesystemen. Dit model verwijst bovendien terug naar de oorspronkelijke wet- en regelgeving, waardoor altijd transparant is op welke wettelijke basis een bepaling of juridische regel is gebaseerd — vandaar de tweezijdige pijlen in de onderstaande afbeelding.

Een brug tussen wetgeving en informatiesystemen

In veel organisaties zijn (wettelijke) regels op een zodanige manier gespecificeerd, of zelfs ‘weggeprogrammeerd’ in de informatiesystemen, dat ze nauwelijks onderhoudbaar zijn. Door Wetsanalyse is het mogelijk geworden om deze (wettelijke) regels zodanig vast te leggen, dat zij eenvoudig implementeerbaar en onderhoudbaar zijn.  

Waarom is er Wetsanalyse?

Eenduidige interpretatie borgen en daarmee ambiguïteit reduceren.

Complexiteit van wet- en regelgeving in grote mate verlagen en daarmee compliance en uitvoerbaarheid verbeteren. 

Het perspectief van burger en bedrijf centraal kunnen stellen. 

Testen van wetsuitvoering vóór implementatie mogelijk maken. 

Wetgeving wendbaar en ondervraagbaar maken.

Van wetgeving naar informatiesystemen: veelvoorkomende knelpunten — en hoe Wetsanalyse bijdraagt aan de oplossing

Gebrek aan herleidbaarheid

Wetsanalyse maakt de structuur en logica van wetten expliciet.
Elk gegeven, elke regel en elk procesonderdeel is direct gekoppeld aan de juridische bron.

De inhoud van diensten en processen is vaak niet systematisch te koppelen aan de oorspronkelijke wet- en regelgeving. Daardoor ontbreekt inzicht in de juridische correctheid van de uitvoering.

Volledige transparantie en herleidbaarheid van uitvoering naar wet.

Onduidelijk en inconsistent vertaalproces

De vertaling van wet- en regelgeving naar dienst- en producteisen verloopt vaak ongestructureerd en persoonsafhankelijk. Juristen, procesontwerpers en IT-specialisten gebruiken elk hun eigen perspectief, wat leidt tot misverstanden en inconsistenties.

Wetsanalyse biedt een gestandaardiseerde methode gebaseerd op CogNIAM.
Het zorgt voor een gemeenschappelijke taal tussen juridische, operationele en technische disciplines.

Een helder, reproduceerbaar en beheersbaar vertaalproces.

Beperkte ondersteuning bij beheer en analyse

Door wetten te structureren in gegevens, regels en processen, maakt Wetsanalyse het mogelijk om juridische informatie efficiënt te beheren. Modellen kunnen direct worden getest en hergebruikt in informatiesystemen.

Het is vaak lastig om effectief te zoeken, beheren en actualiseren binnen grote hoeveelheden wet- en regelgeving.
Wijzigingen zijn foutgevoelig en moeilijk te overzien.

Sneller onderhoud en consistente naleving.

Hoe ziet Wetsanalyse eruit?

Bij het toepassen van Wetsanalyse is het afbakenen van informatie en het gebruik van een broninventarisatie essentieel om tot de juiste uitkomst te komen voor een bepaalde situatie, zonder alle irrelevante wet- en regelgeving mee te hoeven modelleren. Vervolgens halen we praktijkvoorbeelden aan voor de gegeven scope, die we omzetten in juridische scenario’s.  

Een juridisch scenario is de beschrijving van een uitvoeringsproces van wetgeving vanuit het perspectief van de betrokken rechtssubjecten, onderverdeeld in juridische aktes. Een juridische akte bestaat uit een juridische begintoestand, een rechtsfeit (toestandsveranderaar), een rechtsgevolg (toestandsverandering) en een juridische eindtoestand.

Tijdens het modelleren van juridische scenario’s koppelen we objectief en subjectief recht aan elkaar. Ook stellen de praktijkvoorbeelden ons in staat om met de domeindeskundige(n) overeen te komen of iedereen dezelfde interpretatie heeft van de juridische bronnen. 

Objectief recht is het recht zoals beschreven in de wet- en regelgeving. Het zijn de algemene regels die voor iedereen gelden, vastgelegd in wetboeken. Zo geldt voor iedere bestuurder binnen de bebouwde kom een maximumsnelheid van 50 km/uur, en is een natuurlijke persoon vanaf 18 jaar handelingsbekwaam.

 

Subjectief recht ontstaat wanneer een concreet geval onder het objectieve recht wordt gebracht. Het gaat dan om de toepassing van de algemene regels op een specifieke persoon, organisatie of situatie. Zo krijgt T.E. Snelreyder die 55 km/uur rijdt binnen de bebouwde kom een persoonlijke boete, kan André Rieu aanspraak maken op auteursrecht, of kan ASML een vergunning aanvragen voor de uitbreiding van haar fabriek in Veldhoven.

Zo kunnen we per juridisch scenario vervolgens de structuur en juridische elementen, inclusief annotatie van de juridische bron, expliciteren. Hieruit kunnen we de resultaten van dit model controleren en valideren met de domeindeskundige en aangeven of en waar ontbrekend beleid is aangetroffen. Met het juridische model van een bepaald scenario kunnen we vervolgens het bijbehorende kennismodel ontwerpen, inclusief begripsdefinities van de juridische concepten, het gegevensmodel en beslislogica.  

Wanneer is Wetsanalyse interessant voor u?

Iedereen in Nederland heeft met wetgeving te maken, organisaties uiteraard ook. De overheid is gebonden aan het legaliteitsbeginsel, en moet zich dus altijd aan de wet houden. Dat blijkt soms niet het geval te zijn, met grote schandalen tot gevolg. Voor organisaties die te maken hebben met sterke regulering, zoals financiële instellingen, geldt, dat zij altijd compliant moeten zijn met de geldende regels. Ook dat is vaak niet het geval, met hoge boetes tot gevolg.

Dat leidt tot kostbare projecten binnen organisaties – denk aan de grootbanken die gedwongen zijn om enorme aantallen consultants in te huren als reactie op eerdere boetes in verband met AML- en privacyverordeningen. Deze organisaties kijken nu tegen grote kostenposten aan, omdat de regelgeving destijds niet correct in de praktijk was gebracht en ze daardoor hun poortwachtersfunctie niet correct uitvoerden.

Met Wetsanalyse willen we organisaties helpen om aantoonbaar compliant te zijn, zowel voor de huidige wetgeving, als wanneer wanneer deze wijzigt.

Wanneer Wetsanalyse uitkomst biedt

U moet wetgeving vertalen naar uitvoerbare processen/ICT. 

Er komt een wetswijziging en u wilt tijdig impact, risico’s en kosten kennen.

U wilt geautomatiseerde of halfautomatische besluitvorming inrichten of verbeteren.

Audit/assurance vraagt om uitlegbaarheid en aantoonbare naleving.

U werkt met meerdere partijen en wilt uniforme interpretatie en interoperabiliteit.

Welke expertise is er nodig om Wetsanalyse uit te voeren?

Het toepassen van Wetsanalyse vraagt om een multidisciplinair team. Het correct interpreteren van wetgeving vraagt immers om experts uit verschillende hoeken. We adviseren organisaties die met Wetsanalyse aan de slag gaan om zo’n team in ieder geval te laten bestaan uit één of meer juristen, kennismodelleurs, uitvoeringsdeskundigen en business analisten.

Juristen, die het doel en het maatschappelijk belang van een regel begrijpen en ervoor zorgen dat de analyse conform de intentie van de wetgever is.

Kennismodelleurs, die abstracte juridische concepten veranderen in duidelijke datastructuren, beslisstromen, en systeemlogica. 

Uitvoeringsdeskundigen, die met kennis van hoe regels werken in de dagelijkse praktijk, anticiperen op uitzonderingen, knelpunten, of onbedoelde neveneffecten. 

Business analisten, die de brug slaan tussen juridische inhoud en organisatorische processen, en helpen om de regels werkbaar te vertalen naar de praktijk. 

Wat is ervoor nodig om Wetsanalyse uit te voeren?

Een geschikte modelleertool

Een hulpmiddel om efficiënt te kunnen modelleren is nodig. Wij bieden onze iKnow-suite aan om de resultaten van Wetsanalyse gestructureerd vast te leggen en deze kennis breed inzetbaar te maken. De software borgt zowel het juridische model met annotaties als het kennismodel van een uitgevoerde Wetsanalyse. 

Kennis van Wetsanalyse

MiKnow Logo

Voldoende kennis van Wetsanalyse en van alle elementen die geannoteerd en gemodelleerd moeten worden, is essentieel. Wij bieden hiervoor zowel klassikale workshops als online trainingen aan. 

Een MDT

Een multidisciplinair team (MDT) dat het kennismodel van de wet- en regelgeving binnen de gekozen scope kan uitwerken, is een vereist. 

Een duidelijke scope

Een duidelijke afbakening is nodig van de wetgeving die geanalyseerd moet worden – bijvoorbeeld wetteksten, beleidsstukken, interne regelgeving of uiteraard een combinatie hiervan.